دانشیار گروه ادیان ابراهیمی، دانشگاه ادیان و مذاهب، (meftah555@gmail.com).
چکیده
روحالقدس در عهد عتیق، عهد جدید و قرآن کریم دارای کاربردهای بسیار متعددی است. روح خدا در عهد عتیق به مثابه قدرت، حضور و اراده خدا در عالم طبیعت و انسان، عامل وحی و نبوت به انبیا، اعطای حکمت و موهبت به داوران و حکیمان و گاه به مثابه یک فرشته به کار رفته است. روحالقدس در سنت یهودی، بهعنوان نیرویی غیرمتشخص، برای حفظ قداست نام یهوه استفاده شده و جدا از خدا تلقی نمیشده است. روحالقدس در عهد جدید تقریبا همان روح یهوه بوده و بر جنبه حیاتبخشی و موهبتبخشی و هدایتگری روح خدا بیشتر تأکید شده است. اما در دوره آبای کلیسا روحالقدس متمایز از خدا و بهعنوان شخص سوم تثلیث مطرح میشد. روحالقدس در قرآن کریم بهعنوان واسطه وحی به پیامبر، همردیف فرشتگان، بهعنوان جبرئیل، حیاتبخش، حامی و تأییدکننده پیامبران و مؤمنان به کار رفته است. با بررسی مصادیق متعدد روحالقدس در هر سه متن مقدس یهودیت، مسیحیت و اسلام، به نظر میرسد که همه این مصادیق واسطههایی هستند که به حقیقت واحدی، یعنی قدرت، حضور و اراده خدا اشاره دارند. البته این واسطهها ممکن است اختلاف مرتبه داشته باشند.
)